Lange titel:
Lezing Triangulum: ‘Leven na de Dood van Sterren’

Wanneer:
donderdag 12 maart 2020
Waar:
Het Hart, Eefde

Omschrijving

Op donderdag 12 maart 2020 organiseert de Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde ‘Triangulum’ een lezing met als onderwerp: ‘­Leven na de Dood van Sterren’. Witte Dwergen, Zwarte gaten en Neutronen­sterren. Spreker is prof. dr. E.P.J. van den Heuvel, Vrije Universiteit Brussel/Universiteit van Amsterdam.

Triangulum
Triangulum12032020 kleinLezing door Ed van den Heuvel over 'Leven na de Dood van Sterren'Triangulum is een vereniging die zich bezig houdt met het verbreiden van kennis over weer- en sterren­kunde in populair­wetenschappelijke zin. Dat gebeurt o.m. door het organiseren van voor­drachten, werkgroepen en excursies. De vereniging is actief in het gebied van de steden­driehoek Apeldoorn, Deventer en Zutphen. Lezingen in Het Hart in Eefde worden vermeld in de agenda van Gorssel.nl.

Lezing
Omdat Zon en sterren hun eigen materiaal (voornamelijk waterstof) als – nucleaire - brandstof gebruiken, is hun levens­duur eindig. Voor sterren met relatief kleine massa zoals onze Zon, is de levens­duur heel lang: 10 miljard jaar of langer. De Zon is nog niet eens halver­wege deze tijd.
Zware sterren leven veel korter. Een ster die dertig keer zoveel massa heeft als de Zon, straalt per seconde 100.000 keer zoveel energie (licht en warmte) uit als de Zon, en zo’n ster is al na vijf mil­joen jaar opgebrand: hij leeft 2000 keer korter dan de Zon.
Wat gebeurt er met een ster als hij is opgebrand? De laatste vijftig jaar zijn we hierover veel te weten gekomen. We weten nu dat sterren tot ongeveer acht keer zo zwaar als de Zon een uit­gebrande pit achter­laten, een zogenaamde ‘witte dwerg’: een ster niet groter in middel­lijn dan de Aarde, maar met een massa van tussen 0,5 en 1,4 keer de massa van de Zon (honderd­duizenden keren de massa van de Aarde). De rest van de ster is in het stadium van ‘Rode reus’ zachtjes de ruimte in geblazen.
In sterren zwaarder dan acht keer de Zon is de uitgebrande kern van de ster te zwaar om een witte dwerg te vormen. Hij stort in tot een onvoor­stelbaar dicht object: een neutronen­ster of een zwart gat. Een neutronenster met 1,5 keer de massa van de Zon (450.000 keer de massa van de Aarde) heeft een middel­lijn van slechts 20 km. Bij deze instorting komt zoveel zwaarte­kracht energie vrij dat de rest van de ster met een snelheid van 10.000 km/s de ruimte wordt in geslingerd: we nemen die explosie waar als een Supernova: een ster die tijdelijk even helder is als een heel Melkwegstelsel.
We kennen nu in ons Melkwegstelsel bijna 3000 van deze neutronensterren. We nemen ze waar als ‘radio-pulsars’: radiobronnen aan de hemel die zeer regelmatige pulsen radiogolven uitzenden. 
In sterren die meer dan twintig keer zo zwaar zijn als de Zon is de uitgebrande kern te zwaar om als neutronenster achter te blijven: die kern stort volledig in en vormt een ‘zwart gat’. We kennen in ons Melkweg­stelsel nu enkele tientallen van zulke zwarte gaten, in dubbel­sterren waarbij de andere ster een gewone ster is. In de lezing wordt uitgelegd hoe we deze zwarte gaten herkennen, en ook hoe onlangs zwaartekracht­golven ontdekt zijn, veroorzaakt door het samen­smelten van dubbel­sterren die uit twee zwarte gaten of twee neutronen­sterren bestaan. Voor de ontdekking van de zwaartekracht­golven werd in 2017 de Nobelprijs Natuurkunde toegekend.

Over de spreker:
Edward P.J. van den Heuvel (1940) studeerde sterrenkunde in Utrecht, waar hij in 1968 promoveerde. Hij is emeritus hoogleraar sterrenkunde van de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit van Amsterdam, waar hij sinds 1974 werkzaam is. Zijn onderzoeks­terrein betreft de late evolutiestadia van sterren, in het bijzonder neutronen­sterren en zwarte gaten in dubbel­sterren. 

Aanvang 19.30 uur. De toegangsprijs voor niet-leden is € 5,-

Locatie:
Het Hart, Eefde


Locatie

Het Hart, Eefde
Locatie:
Het Hart, Eefde

Omschrijving

Het Hart, Jolinkweg 2, 7211 DM Eefde
Locatie op Google Maps
Website van Het Hart

 

 

Deel deze pagina

Deel op FacebookDeel op Twitter Stuur een link van deze pagina per e-mail